ئەم توێژینەوەیە تیشک دەخاتە سەر لایەنێكی گرنگ لە مێژووی شۆڕشی ئەیلول (1961 ـ 1975)، ئەویش هەڵوێستی و سیاسەتی یەکێتی سۆڤیەت، وەک زلهێزێکی جیهانی لەو سەردەمەدا، لەهەمبەر شۆڕشی كورد لە باشوور، تەوەر و باسەكانی ناو توێژینەوەكە، وێڕای وەستان لەسەر هۆكارەكانی سەرهەڵدانی شۆڕشی ئەیلول، ئەوا بە قوڵی باس لە پەیوەندی نێوان سۆڤیەت و كورد، هەروەها ڕەفتار و هەڵس و كەوتی مۆسكۆ، بەرامبەر بە دۆزی كورد لە باشووری كوردستان دەكات، توێژەران هەوڵیانداوە زانستیانە ئەو فاكتەرانە بخەنەڕوو، کە كاریگەرییان لە ئاڕاستەكردنی سیاسەت و ڕەفتاری مۆسکۆ بەرامبەر بە كورد بەگشتی و شۆڕشی ئەیلول بە تایبەتی هەبووە، گرنگی ئەم توێژینەوەیە لەوەدایە، قسە لەسەر پەیوەندی دەرەکی و دیپلۆماسی شۆڕشەکە لەگەڵ جیهانی دەرەوە بە تایبەتی یەكێتی سۆڤیەت ڕووندەکاتەوە، ئامانجی سەرەکی لە هەڵبژاردنی بابەتەكە، بریتییە لە شیکردنەوەی ئەو هاوكێشە ئابووری و سیاسی و ئایدۆلۆژییانەی، کە وایان کرد هەڵوێستی سۆڤیەت لە نێوان پشتگیری و بێدەنگی و دژایەتی شۆڕشی كورد بگۆڕێت، لە توێژینەوەکەدا پشت بە میتۆدی (مێژوویی و شیکاری) بەستراوە. ئەمەش لە ڕێگەی کۆکردنەوەی زانیاری لە سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان و بەڵگەنامە مێژووییەکان و پاشان شیکردنەوەیان بەپێی قۆناغە جیاوازەکانی شۆڕش لە (١٩٦١) تا (١٩٧٥). لە گرنگترین دەرئەنجامەکانی ئەم توێژینەوەیە ئەمامەن: 1ـ بەرژەوەندی ئابووری، سیاسی، ئایدۆلۆژی سەنگی مەحەك بوونە لە سیاسەت و هەڵوێستی سۆڤیەت بەرامبەر بە كێشەی كورد و حكومەتی عێراق. 2ـ سیاسەتی دەرەوەی سۆڤیەت بەند بووە لەسەر بەهێزكردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ حکومەتی ناوەندی (بەغدا) 3 ـ لەژێر كاریگەری گۆڕانكارییەكانی بەغدا و ناوچەكە هەندێك جار یەكێتی سۆڤییەت پاڵپشتی و هاوكاری شۆڕشی ئەیلولی كردووە، شەڕی سارد وەك نمونە 4ـ بەرژەوەندییە ستراتیجی و نەوتی و سەربازییەکانی مۆسكۆ، لەگەڵ بەغدا بەتایبەت دوای ساڵی ١٩٧٢، وایكرد لە بەرەی بەغدا بێت نەك كورد. 5ـ لە چەند قۆناغێكی شۆڕشەكە، سۆڤیەت پشتگیری كوردی كرد، بەڵام ئەمە لەپێناو بەدیهێنانی سەربەخۆیی و مافی کورد نەبوو، بەڵکو دەیویست شۆڕش وەک کارتێکی فشار دژی حکومەتی بەغدا بەکاربهێنێت، بەتایبەت لەوكاتەی حكومەتی بەغدا لایەنگری بەڕیتانیا و ئەمریکای دەكرد.
